Nasza oferta

Ortodoncja

Dlaczego warto prostować zęby

Nieprawidłowe ustawienie zębów utrudnia dokładne ich czyszczenie, co sprzyja próchnicy oraz odkladaniu się kamienia nazębnego. Kamień w postaci twardych złogów uszkadza mechanicznie dziąsła, prowadząc do paradontozy i przedwczesnej utraty zębów. Nieprawidłowy zgryz to niefizjologiczny rozkład sił powstajacych podczas żucia czyli zgryz urazowy, w którym pewne zęby są przeciążone i z tego powodu zbyt szybko się ścierają oraz dochodzi do odslonięcia szyjek zębów, później całych korzeni. Manifestuje się to przejmującym bólem zębow w reakcji na ciepłe i zimne potrawy oraz napoje. Wada zgryzu u dzieci powoduje problemy z wyraźnym mówieniem. U nastolatków krzywe zęby są dodatkowo przyczyną kompleksów i problemów z samoakceptacją, co w dużym stopniu niekorzystnie wpływa na ich rozwój emocjonalny, prowadzi również często do problemów z nauką i może wywołać negatywne konsekwencje w dorosłym życiu. U dorosłych zgryz urazowy powoduje bóle w stawach skroniowo – żuchwowych i częste migreny. Wada zgryzu zawsze pogarsza estetykę uśmiechu, wyrazu twarzy, układu warg.


→ Przyczyny wad zgryzu
Najczęstszą przyczyną powstawania wad zgryzu jest nieleczona próchnica zębów i jej następstwa, prowadząca do przedwczesnej utraty zębów u dzieci. Przedwczesne usunięcie zębów mlecznych wywołuje zaburzenia zgryzu, hamuje prawidłowy wzrost kości szczęk. Znaczne zniszczenie koron zębów mlecznych zaburza proces wyrzynania się zębów stałych: zęby są stłoczone, przemieszczone poza łuk zębowy, obrócone względem własnej osi.

Duża część wad powstaje jednak z banalnych przyczyn: nieodpowiednie układanie niemowlęcia w łózeczku, nieodpowiedni sposób karmienia np. papkowatymi posiłkami lub butelką w wieku kilku lat, co doprowadza do utrwalenia niemowlęcego typu połykania i układania języka między zębami, infantylna mowa, oddychanie przez usta, brak zgody rodziców na wycięcie migdałków mimo zaleceń laryngologa, nawyki: ssanie palca, zagryzanie wargi, obgryzanie paznokci, długopisów. Inne przyczyny to: niedobór witamin (witamina D), zaburzenie wydzielania gruczołów dokrewnych, urazy. Część wad jest dziedziczna, jest ich mniej i są to zwykle poważniejsze zaburzenia, dotyczące budowy kości np. progenia, mikrogenia.

Geny mają również wpływ na wielkość zębów i ich ilość. Zdarza się, że zębów jest za dużo (zęby nadliczbowe, zęby dodatkowe ) lub za mało ( najczęściej brakuje dwójek górnych i piątek dolnych). U dorosłych pacjentów przyczyna wady może być jej efektem i odwrotnie. Zgrzytaniu zębami, poza stresem i emocjami, sprzyjają nieprawidłowo ustawione zęby. Zgrzytając ścieramy zęby deformując łuki zębowe i pogłębiając istniejącą już wadę zgryzu. Innym przykładem jest rozchwianie zębów z powodu paradontozy, która powstała jako skutek nieleczonej wady zgryzu. Rozchwiane zęby przesuwają się pogarszając wadę pierwotną. Rozpoczynając leczenie ortodontyczne musimy uwzględnić wszystkie przyczyny i jeśli to konieczne, konsultujemy pacjentów z pediatrą, laryngologiem, logopedą, neurologiem, psychologiem.

→ W jakim wieku najlepiej rozpocząć leczenie
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, każdy pacjent musi być potraktowany indywidualnie. U małych dzieci z uzębieniem mlecznym porady ortodontyczne najczęściej dotyczą postępowania profilaktycznego. Zalecane są: leczenie zębów mlecznych, mimo tego że za kilka lat same wypadną, walka ze szkodliwymi nawykami typu ssanie palca, smoczka, picie z butelki, oddychanie przez usta, obgryzanie paznokci, kredek itp. czasami konieczne jest korekcyjne szlifowanie zębów i zalecenie prostych ćwiczeń ortodontycznych mięśni twarzy. Nie jest to wiek na leczenie aparatem. U dzieci w wieku szkolnym 7 – 12 lat występuje okres uzębienia mieszanego, tzn. są zęby mleczne i stałe. Uzębienie mieszane przechodzi przez różne fazy, które czasem wyglądają niepokojąco z punktu widzenia estetycznego, ale nie ma potrzeby interwencji ortodontycznej, gdyż zęby są w prawidłowej pozycji dla danego wieku rozwojowego.Lekko sterczące jedynki górne z przerwą (diastemą) międy nimi oraz odchylone dwójki górne to często układ fizjologiczny, wynikający z ustawienia zawiązków trójek górnych w kości szczęki i podczas procesów wzrostowych ustawienie to ulega samokorekcie. Niektóre wady wraz z wiekiem mogą się utrwalać i powiększać. Wtedy należy zacząć terapie zdejmowanym aparatem ortodontycznym (refundowany przez NFZ) w celu przywrócenia optimum dla danego rozwoju zgryzu. Czasami z wykonaniem aparatu czekamy, aż pojawią się stałe czwórki, aby na tych zębach znajdowały się elementy kotwiące aparatu, gdyż zresorbowane zęby mleczne lub ich brak uniemożliwiają zaprojektowanie aparatu. Są również wady, które najlepiej koryguje się w czasie skoku wzrostowego tj. w okresie gimnazjalnym. Jest to najlepszy czas na leczenie ortodontyczne większości wad. W tym okresie korygujemy wzrost szczęk, wpływając korzystnie na proporcje twarzy, zmiany profilu i układu warg. Terapie możemy przeprowadzić bez usuwania zębów stałych, szybko i stabilnie. Niestety, skok wzrostowy nie występuje przed 12 rokiem życia, tj. w czasie, gdy leczenie jest refundowane przez NFZ, a wielu wad zgryzu nie da się wyleczyć wcześniej - „na zapas”. Polskie Towarzystwo Ortodontyczne, którego jestem członkiem, występowało z wnioskiem do NFZ o wydłużenie okresu refundowania leczenia dla określonych wad, na razie bezskutecznie. Wady kostne tj. wady wrodzone szczęk oraz szparowatość w ustawieniu zębów (dysproporcje pomiędzy wąskimi zębami a dużymi szczękami) najlepiej korygować dopiero po zakończniu wzrostu. Nie ma górnej granicy wieku, powyżej której nie może być prowadzone leczenie ortodontyczne. Jeśli tylko zęby są zdrowe i umocowane w zdrowym, nawet zredukowanym przyzębiu, można zakładać aparat. Reasumując, aby wybrać odpowiedni moment na leczenie ortodontyczne każdy przypadek musi być przeanalizowany indywidualnie, a pacjent powinien spełniać wiele warunków, gdyż aparaty same nie leczą. Pacjent musi zrozumieć sens leczenia ortodontycznego i wykazać się pewną dojrzałością, aby możliwa była współpraca. Między innymi dlatego kilkuletnie dzieci nie kwalifikują się do leczenia ortodontycznego. Dokładne czyszczenie zębów to kolejny warunek, który pacjent musi spełnić. Najdoskonalsze zabiegi stoamtologiczne (scaling, piaskowanie, fluoryzacja) nie są w stanie zastąpić codziennego czyszczenia zębów po każdym posiłku. Obiegowa opinia” im wcześniej tym lepiej” jest nieprawdziwa i niezgodna ze wspólczesnymi światowymi standardami, chociaż niestety często nawet sami lekarze pediatrzy, a nawet i stomatolodzy, tak uważają. Nowoczesna terapia ortodontyczna jest trudna i złożona, leczenie nie polega tylko na sprzedaży pacjentowi cudownego aparatu który wszystko może sam naprawić. Każdy ortodonta szkolony jest przez minimum 5 lat i tytuł specjalisty otrzymuje po zdanym państwowym egzaminie specjalizacyjnym, dlatego jego opinia odnośnie rozpoczęcia leczenia jest kluczowa.

→ Warunki skutecznego wyleczenia
Aby leczenie ortodontyczne przyniosło spodziewany trwały efekt długoterminowy, pacjent musi zrozumieć i zaakceptować plan leczenia zaproponowany przez lekarza. Ponieważ udzielamy gwarancji skuteczności oraz trwałości efektów leczenia, dlatego stosujemy indywidualne plany leczenia. Często zdarza się, że pacjent przychodzący po raz pierwszy myśli wyłącznie o korekcie górnych zębów przednich „jakimś aparatem tylko na te kilka zębów” bez konieczności kompleksowego leczenia. W trakcie konsultacji okazuje się, że te „ kilka krzywych” zębów to wynik niezrównoważonego ustawienia wszystkich zębów w obu szczękach i warunkiem stabilnego wyleczenia jest zmiana położenia zębów w obu szczękach i doprowadzenie do ich właściwego wzajemnego dopasowania ( zaguzkowania ). Proste górne zęby niepasujące do dolnych nie przynoszą pacjentowi większych korzyści, gdyż nadal będzie istniał zgryz urazowy. Dlatego zawsze stosuje się aparaty na obie szczęki. Dojrzałość pacjenta, który chce leczenia ortodontycznego i rozumie konieczność współpracy, to kolejny warunek skutecznego wyleczenia. Współpraca to przede wszystkim dokładne mycie zębów po każdym posiłku oraz przestrzeganie zalecanych godzin, w których trzeba rozpinać wyciągi międzyzębowe albo zewnątrzustne ( headgear, maska twarzowa ). Zła higiena w połączeniu z aparatem, który utrudnia zabiegi higieniczne i w znacznym stopniu ogranicza samooczyszczanie zębów, doprowadza do rozległej próchnicy i chorób dziąseł. Próchnica nie rozwija się pod aparatem, a jedynie może rozwinąć się dookoła aparatu. Wszystkie elementy aparatu stałego ( pierścienie, zamki ) są mocowane do zębów klejami, które w swoim składzie zawierają składniki przeciwpróchnicze. Dlatego próchnica nie rozwija się pod aparatem lecz jedynie wokół niego, jeśli zęby nie są czyszczone po każdym posiłku. Nie wystarczy dobra diagnoza, plan leczenia ani profesjonalnie prowadzona terapia przez lekarza, jeśli pacjent ze swojej strony nie będzie stosował się do jego zaleceń. Dobry rezultat oraz ustawienie zębów w zaplanowanym terminie jest osiągane tylko dzięki partnerstwu między stronami.

→ Co trzeba wiedzieć przed rozpoczęciem leczenia
Wszystkie zęby muszą być wyleczone, a ewentualnie zalegający kamień nazębny usunięty. Trzeba wykonać specjalistyczne zdjęcia RTG oraz modele gipsowe zębów. Pacjent musi opanować poprawną technikę czyszczenia zębów. Leczenie trwa około dwa lata +- pół roku i wymaga regularnych wizyt u lekarza w gabinecie. Zaniedbanie ich może prowadzić do przedłużenia leczenia i wywołania niepożądanych skutków ubocznych. W trakcie leczenia aparatem stałym zachodzi potrzeba noszenia różnego typu wyciągów po kilkanaście godzin na dobę. Aparaty wyjmowane muszą być w ustach ponad pół doby, czyli nie wystarczy tylko samo noszenie w trakcie snu. Po zdjęciu z zębów aparatu stałego konieczne jest leczenie podtrzymujące efekt końcowy ustawienia zębów. Przeprowadza się je zdejmowanym aparatem retencyjnym zakładanym początkowo na noc, potem czas noszenia sukcesywnie się skraca.

→ Jak przebiega leczenie
Podczas pierwszej wizyty badane jest ustawienie zębów oraz zgryz, oceniane są rysy twarzy, profil, ustawienie warg, czynność stawów skroniowo-żuchwowych, oddychanie, połykanie i mowa. W zależności od wieku pacjenta wykonywane są specjalistyczne zdjęcia RTG, fotografie zębów i twarzy oraz pobierane są wyciski szczęk do wykonanie diagnostycznych modeli gipsowych zębów. Dopiero po zebraniu wszystkich danych opracowywany jest indywidualny plan leczenia, w którym określane są metody i środki, jakie będą stosowane oraz prognozowany jest czas trwania leczenia i jego koszty. Montaż aparatu odbywa się przy następnej wizycie i trwa około 1 godziny na 1 szczękę. Jeżeli zaplanowane jest wykonanie aparatu zdejmowanego, wizyta trwa standardowo kilkanaście minut. Comiesięczne wizyty kontrolne zajmują najczęściej do 30 minut, z aparatami zdejmowanymi wizyty są krótsze. Na koniec leczenia, gdy osiągnięte zostanie zamierzone ustawienie zębów, wykonywany jest wyjmowany aparat retencyjny, utrzymujący osiągnięty efekt. Po demontażu aparatów stałych istnieje ogromna tendencja do powracania zębów na wyjściową pozycję, szczególnie przez pierwsze 2-3 miesiące. Potem ustawienie stabilizuje się dzięki aparatowi retencyjnemu.

→ Leczenie pacjentów dorosłych
Często pacjenci dorośli utracili niektóre zęby (najczęściej pierwsze trzonowce) wiele lat temu, nosili już jakieś aparaty, zgrzytają zębami, mają chore dziąsłą i zaniki kości. U tych pacjentów stosuje się inne procedury i formułuje odmienne cele lecznicze niż u młodzieży. Ponieważ nie mamy do czynienia z procesami wzrostowymi twarzy, terapia trwa trochę dłużej niż u nastolatków. Często leczenie ortodontyczne dorosłych wspomaga: leczenie protetyczne (wyprostowanie zębów nachylonych w lukę po usuniętym zębie), leczenie paradontologiczne (zęby ze szparami), leczenie implantologiczne (stworzenie dostatecznego miejsca dla implantu), leczenie chirurgiczne (pacjenci z wrodzonymi wadami twarzowo-szczękowymi).

→ Stosowane aparaty
Aparat dwuszczękowy - Jest to wyjmowany aparat wykonany z akrylu, sztywny lub elastyczny, stosowany w leczeniu zaburzeń wzajemnego ustawienia szczęk. Aparat jednoszczękowy - Wyjmowany aparat płytkowy, wykonany z akrylu do leczenia prostych zaburzeń ustawienia pojedyńczych zębów u dzieci z uzębieniem mieszanym i wczesnym stałym. Aparat stały cienkołukowy - Składa się z pierścieni lub zamków przyklejonych na każdy ząb, połączonych ze sobą cienkim, elastycznym łukiem, który cały czas działa na zęby ustawiając je w zaplanowanym położeniu. Aparat ten umożliwia przesunięcie zębów we wszystkich kierunkach. Aparat stały grubołukowy - Składa się z pierścieni przyklejonych do zębów i połączonych ze sobą grubołukowym aparatem stałym, montowanym od środka jamy ustnej, poszerzającym zwężone szczęki. Jest wygodny w użyciu z powodu ażurowej budowy i nieznacznego utrudniania mowy. Aparat Twin Force - To precyzyjny zawias wysuwający cofniętą lub zbyt małą żuchwę (dolną szczękę). Stosowany w leczeniu tyłozgryzów. Poprawia nie tylko zgryz, ale i rysy twarzy i często jest alternatywą dla usuwania zębów w górnej szczęce. Wyciąg zewnątrzustny (Headgear) - Stosowany do cofania zębów górnych lub cofania całej szczęki. Część wewnątrzustna Headgeara umieszczana jest przez pacjenta w pierścieniach przyklejonych na górnych trzonowcach. Część zewnętrzna znajduje się na głowie lub na karku. Noszony jest kilkanaście godzin na dobę, głównie w nocy. Wyciąg doprzedni (maska twarzowa) - Stosowany do leczenia przodozgryzów. Pomiędzy zaczepami wyciągu doprzedniego a zaczepami znajdującymi się na aparacie stałym w ustach, pacjent rozpina wyciągi elastyczne. Siła wytworzona przez wyciągi przesuwa zęby górne lub całą szczękę do przodu. Noszony jest tylko w nocy. Aparat estetyczny - To bardziej dyskretny aparat stały, ponieważ jest mniej widoczny. Jego elementy wykonane są z porcelany w kolorze zęba lub z przeźroczystego kryształu. Estetyczne zamki, ze względu na materiał, z którego są wykonane, są zawsze większe od zamków metalowych. Aparat ten jest mało zauważalny w kontaktach międzyludzkich, choć widoczny jest z bliska, ponieważ mimo estetycznych zamków stosuje się metalowe łuki oraz metalowe pierścienie na zęby trzonowe. Aparaty te nie nadają się do leczenia wszystkich przypadków, ostateczną decyzje podejmuje lekarz po wykonaniu badań i dyskusji z pacjentem. Aparat lingwalny - To metalowy aparat stały przyklejony od strony języka. Technika ta pozwala na całkowite ukrycie aparatu. Jej zaletą jest to, iż powierzchnie językowe zębów są mniej podatne na próchnicę niż powierzchnie wargowe. Są to jedyne zalety aparatu. Wadą jest wysoki koszt leczenia, gdyż konieczne jest stosowanie pośredniej techniki przyklejania aparatu, poza tym łatwo dochodzi do powstawania przeszkód zgryzowych pomiędzy aparatem a zębami, dodatkowo aparat podrażnia język podczas mowy i jedzenia. Aparat stały Damon - To najnowocześniejszy system zamków i łuków. Jego unikalna budowa pozwala na przesunięcia zębów ograniczając do minimum tarcie pomiędzy zamkami a łukiem. Dzięki temu stosuje się o wiele mniejsze siły niż w innych aparatach stałych, przez co leczenie jest prawie bezbolesne i o wiele szybsze. Także wizyty kontrolne odbywają się rzadziej niż raz w miesiącu. Jest to idealny aparat dla pacjentów z wyjątkowo cięzkimi zaburzeniami zgryzu, dla pacjentow granicznych, u których rozważa się leczenie bez lub z ekstrakacjami zębów stałych oraz dla tych wszystkich, którzy chcą szybko zakończyć leczenie. Aparat retencyjny dolny - Jest to specjalnie pleciony cienki drut przyklejany na powierzchnie językowe dolnych zębów przednich. Czas jego utrzymania ustalany jest indywidualnie na dwa lub więcej lat a niekiedy przy problemach z dziąsłami (paradontoza) aparat pozostaje dożywotnio. Szyna retencyjna górna - Jest to aparat utrzymujący wynik leczenia w szczęce górnej. Wykonany jest z przezroczystej syntetycznej folii grubości 1 mm. Noszony jest przez pacjenta od momentu zdemontowania aparatu stalego przez okres około 2 lat (głównie w nocy).

→ Awarie, pierwsza pomoc
W wielu przypadkach pacjent może sobie sam udzielić pierwszej pomocy. Oto najczęściej spotykane sytuacje:
Któryś z elementów aparatu ociera śluzówkę. Należy zidentyfikować, który to element aparatu sprawia kłopot (najczęściej są to zamki z haczykami na kły oraz pierścienie na trzonowcach) i okleić go specjalnym woskiem ortodontycznym. Otarcie przemyć wodą utlenioną albo przy pomocy patyczka kosmetycznego nasączonego 3% wodą utlenioną, albo przepłukać usta roztworem sporządzonym z łyżki 3% wody utlenionej i połowy szklanki przegotowanej wody. Można także użyć ortodontycznego płynu do płukania ust, lub innego płynu stomatol,ogicznego, mającego w swoim składzie chlorheksydynę. Następnie otarcie posmarować albo żelem na podrażnienia ( dostępny w Centrum ), lub dostępnymi w aptece bez recepty : Trascodent lub Solcoseryl dental. Ligatura metalowa odgięła się od zamka i kłuje w policzek. Można ją przygiąć samemu pod łuk przy pomocy wykałaczki lub zapałki. Koniec drutu za ostatnim zębem wbija się w policzek, a wosk nie pomaga. Jeśli nie możesz zgłosić się do ortodonty, bo jesteś w innym mieście i masz dostęp tylko do stomatologa, poproś o obcięcie drutu za ostatnim zębem wiertłem diamentowym. Odklejenie zamka. Zwykle nie wymaga natychmiastowej interwencji i może poczekać na najbliższą, zaplanowaną wizytę. Ból po założeniu aparatu. Często pomaga płukanie ust zimną wodą, jeśli założony łuk jest termoaktywny. Nie powinno się gryźć twardych pokarmów, przy silnych dolegliwościach pomoże sprawdzony lek przeciwbólowy. Pozostałe przypadki wymagają kontaktu z lekarzem